Zamanın Ötesindeki Hafıza: Kur’an’ın Bilgi Kaynağı Bir İnsan Olabilir mi?

Canımdan çok sevdiğim babama ithafen. Ruhu şad, mekânı cennet olsun.

اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ

Kur’an’ın vahyedilmeye başlandığı ilk günden bugüne, kaynağının ilahi değil, insani olduğu ve Hz. Muhammed (sav.) tarafından yazıldığı iddiası süregelmiştir. Vahyin geldiği dönemdeki kısıtlı imkânlar göz önüne alındığında, bu söylemler o günün şartlarında bir "tartışma" konusu olsa da, günümüzün modern bilimsel verileri ışığında bu iddiaların ne kadar temelsiz kaldığını bizzat Kur’an’ın kendi ifadeleriyle ortaya koyacağız.

Bu yazıda, Kur’an’ın "bilimsel" olarak nitelendirilen ayetlerini inceleyerek bu bilgilerin o dönemin beşerî birikimiyle kaleme alınmasının imkansızlığını ele alacağız. Böylece hem "Kur’an’ı Hz. Muhammed yazdı." iddiasını hem de "Kur’an bilimle çelişir." algısını bizzat modern bilimin tasdik ettiği gerçeklerle çürüteceğiz.

Kur’an, hem indiği çağa en estetik şekilde hitap eden hem de zamanın fersah fersah ötesinde olan mucizevi bir metindir. Çağlar değişip teknoloji ilerlese de Kur’an’ın sarsılmaz doğruluğu hep aynı kalmıştır. Bizim "bilim" dediğimiz ve sürekli gelişen, değişen, bazen de kendi yanlışlarını düzelten kavram, aslında her geçen gün Kur’an’ın bildirdiği hakikatlere biraz daha yaklaşmaktadır. Bu durum, Kur’an’ın bilimle çeliştiğini değil, aksine bilimden ne kadar önde olduğunu ve tüm zamanları kuşattığını gösterir. Şayet bugün "bilim" ile Kur’an arasında bir uyumsuzluk görülüyorsa, bu Kur’an’ın eksikliği değil, bilimin henüz o hakikati keşfedecek olgunluğa erişemediğinin göstergesidir.

Bu yazıda ele alacağımız örneklerin bazılarını belki ilk kez duyacak, bazılarını ise çok iyi biliyor olacaksınız. Ancak amacımız bu verileri tekil birer bilgi kırıntısı olarak görmek değil; parçaları birleştirdiğimizde ortaya çıkan o büyük, mucizevi ve ilahi tabloyu fark etmektir.

Peki, 1400 yıl önce bir beşerin asla kuşatamayacağı bu bilgiler, nasıl oldu da birer birer ayetlerin içine işlendi? İddiaları ve gerçekleri yan yana koyarak başlayalım:

1.Bal arıları
Kur’an-ı Kerim’in 16. suresi olan Nahl (Arı) Suresi, ismini aldığı bu canlının hayatına dair çok spesifik bir görev dağılımına işaret eder. Nahl Suresi 68 ve 69. ayetlerde şöyle buyurulur:

"Rabbin bal arısına şöyle vahyetti: Dağlardan, ağaçlardan ve insanların kurdukları çardaklardan kendine evler edin. Sonra meyvelerin her birinden ye de Rabbinin sana kolaylaştırdığı yollara gir…"

Bu ayetlerin orijinal Arapçasında, arıya hitap eden tüm emir fiilleri (ev edin, ye, yollara gir) dişil (müennes) formda çekimlenmiştir. Arapça dil yapısına göre, eğer bir toplulukta sadece erkekler varsa veya erkek-dişi karışıksa, eril fiil kullanılır. Ancak Kur’an burada doğrudan ve sadece "dişi arıya" hitap etmektedir.
O dönemlerde arıların ne kovan içi yaşamı ne de cinsiyet rolleri hakkında herhangi bir bilgi yoktu. Hatta yüzyıllarca insanlar kovanda bir “kral arı” olduğu düşüncesindeydi. Ama şu an arılar hakkındaki bilgilerimiz, bize bu düşüncenin tam zıttını göstermektedir. Kovanda erkek arının görevi ne bal yapmak ne de kovanı inşa etmektir. Hatta erkek arıların iğnesi bile yoktur. Erkek arıların tek görevi üremektir. Kovandaki tüm mimariyi (petek örme), temizliği, savunmayı ve bal üretimini yapan "işçi arılar" istisnasız dişidir.
Ayette geçen “Rabbinin sana kolaylaştırdığı yollara gir…” emri polen toplamak için çiçeklere giden ve kovana geri dönen arılar içindir. Bugün biliyoruz ki bu görevi yapan arıların hepsi dişi işçi arılardır. Kur'an bize bu bilgiyi 7. yy'da verirken, bilimsel manada ilk kırılma Charles Butler’ın "The Feminine Monarchie" (Dişi Monarşi) [1] kitabında kovanın başında bir kraliçe olmasını söylemesiyle başlamıştır. Kesin kanıt ise Jan Swammerdam [2] tarafından 1670'lerde işçi arıların “körelmiş yumurtalıkları olan dişi arılar” olduklarını söylemesiyle bilinmiştir.

2.Sivrisinek
Kur’an-ı Kerim’de, Bakara Suresi 26. ayet, o dönemde inkârcıların yağmur, bulut, örümcek gibi örnekleri ileri sürerek “Allah böyle şeyleri örnek vermez.” demelerine bir cevap niteliğindedir:

"Şüphesiz Allah, bir sivrisineği hatta onun da üstündeki (ondan daha küçük) bir varlığı örnek vermekten çekinmez..."

Bu ayette sivrisinek kelimesi Arapça بَعُوضَةً (beûdaten) olarak geçer. Kelimenin sonundaki 'ة' (tâ-i marbuta) takısı, Arapça dilbilgisinde kelimeyi müennes (dişi) yapar. Bu da Kur'an'ın sadece kan emen ve bu sebeple 'örneklemeye değer' bir mücadele içinde olan dişi sivrisineği kastettiğini gösterir.
Buradaki dişi sivrisinek betimlemesinin önemine birlikte bakalım:

Patrick Manson ve Ronald Ross [3] 19. yüzyılda sıtma (malarya) üzerine yaptıkları çalışmalarda, bu hastalığın sivrisinekler yoluyla bulaştığını kanıtladılar. Bu araştırmalar sırasında araştırmacılar sadece dişi sivrisinekler kullandılar. Bunun sebebi tüm sivrisineklerin değil, sadece dişilerin [4] kan emmesiydi. Buradaki kan emme olayı da beslenmek amacıyla değil, yavrularının yumurta gelişimi için gerekli olan proteinin kanda bulunması sebebiyledir. Anatomik olarak erkek sivrisineklerin deriyi delecek kadar güçlü bir ağız yapısına sahip olmadığını, dişilerin ise iğneye benzer bir mekanizmaya sahip olduğunu mikroskop yardımıyla görebiliyoruz.
 

Şekil 1 Sivrisinek Anatomisi [5]

Bunun haricinde ayette geçen فَمَا فَوْقَهَا (fe-mâ fevkahâ) ifadesi, "onun da üstünde olan" veya "onun da ötesinde olan" anlamına gelir. Uzun bir süre boyunca bu ifade “ondan daha büyük” olarak sanılmıştı. Oysa modern mikroskobik incelemeler gösterdi ki sivrisineklerin üzerinde yaşayan, çıplak gözle görülmeyen parazitler ve akarlar vardır. Kur'an, sivrisineği bile bir "ekosistem" olarak tanımlamıştır.
 

3.Örümcek
Ankebut Suresi 41. ayette, Allah’tan başkasına güvenenlerin ve onlardan medet umanların durumu muazzam bir benzetmeyle anlatılır:

"Allah’tan başkalarını dost edinenlerin durumu, kendisine bir ev edinen örümceğin durumuna benzer. Halbuki evlerin en çürüğü, kesinlikle örümceğin evidir. Keşke bilselerdi!"

Bu ayetteki iki durumu inceleyeceğiz:
İlk olarak ayette geçen "ev edindi" ifadesi Arapça اتَّخَذَتْ (ittahazet) olarak geçer. Arapça bilenler için buradaki en kritik nokta, fiilin sonundaki "ت" (tâ-i sâkine) harfidir. Bu ek, fiili mutlak surette dişi (müennes) yapar. Yani ayet, evi yapanın bir "dişi örümcek" olduğunu açıkça belirtir.
Peki örümcek ağını, daha doğrusu o karmaşık “ev” diyebileceğimiz yapıyı yapanın dişi örümcek olduğunu ne zaman öğrendik?
Örümceklerin ağ örme eyleminin cinsiyetle olan kesin bağını, 1800'lerin ortalarında mikroskopların gelişmesiyle ve "cinsel dimorfizm"[6] (dişi ve erkeğin dış görünüş farkı) kavramının anlaşılmasıyla kanıtladık. Erkek örümcek ergenliğe ulaştıktan sonra neredeyse tamamen ağ örmeyi bırakır ve sadece dişi aramak için dolaşırlar. Karmaşık ve geometrik ağların (orb-web) tamamı dişi tarafından yapılır; erkekler ise sadece dişinin ağına yaklaşırken "titreşimle sinyal vermek" için küçük ipler kullanırlar.[7]
Bu ayette bahsetmek istediğim bir diğer konu ise “en çürük ev” tabiri. Bu tabir sadece fiziksel dayanıklılık ile alakalı değil, örümceklerin aile yapısı ile de ilgilidir. Birçok dişi örümcek (karadul gibi) çiftleştikten hemen sonra erkeğini yer. Yani bu ev, erkek için en güvensiz yerdir; bir tuzaktır. Ayetteki "Allah’tan başkalarını dost edinenlerin durumu, kendisine bir ev edinen örümceğin durumuna benzer.” ifadesi de bu duruma bir işarettir.

4. Embriyo
Kur'an-ı Kerim'in inen ilk ayetlerinde insanın yaratılış evrelerinden bahsedilirken, modern tıbbın ancak son yüzyılda görüntüleyebildiği bir aşamaya çok özel bir isim verilir:

"O, insanı bir alak'tan (embriyodan) yarattı." (Alak Suresi, 2. Ayet)

Arapçada عَلَق (alak) kelimesi tek bir kelime olmasına rağmen embriyonun o evredeki durumunu üç farklı açıdan, mucizevi bir isabetle tanımlar:

1. Sülük: Yapışan, kan emen canlı.

2. Asılı duran şey: Bir yere tutunmuş nesne.

3. Pıhtılaşmış kan: Yoğunlaşmış sıvı kütlesi.

Embriyo, ilk aşamalarında (yaklaşık 7-24. günler arası) şekilsel olarak sülüğe benzer. Sülüğün bir konakçıya yapışıp oradan beslenmesi, embriyonun da anne rahmine (endometrium) yapışarak oradan beslenmesine benzer. Parmak basmak istediğim diğer bir konu ise embriyonun boyutudur. Embriyonun ilk aşamalarındaki boyutu yaklaşık 2 mm civarındadır. Bu benzerliği yaklaşık 15 asır öncesinden bilmek imkânsızdır. 1400 yıl önce yaşamış bir insanın ise mikroskop olmadan embriyonun sülükle olan morfolojik benzerliğini bilmesi mümkün değildir.

Şekil 2 24 Günlük Embriyo [8]

Şekil 3 Embriyo Ve Sülük Benzerliği [9]

5.Süt oluşumu
Nahl Suresi 66. ayette, hayvanlardaki süt oluşum süreci, modern fizyolojiyle birebir örtüşen teknik bir hassasiyetle anlatılır:

"Şüphesiz hayvanlarda da sizin için bir ibret vardır. Size onların karınlarındaki fışkı (sindirilmiş gıda) ile kan arasından, içenlerin boğazından kolayca geçen, halis (tertemiz) bir süt içiriyoruz."

Kur’an’ın vahyedildiği dönemin öncesinde ve sonrasında da yüzyıllarca tıp dünyasında sütün nasıl oluştuğu yanlış biliniyordu. Antik dönemden Aristoteles sütün “pişmiş ve beyazlaşmış kan” [10] olduğunu söylüyordu. Ve bu bilgiye 17. yüzyılda mutlak doğru şeklinde bakılıyordu. Kan dolaşımının keşfiyle William Harvey [11] 1628’de kanın kapalı bir sistem şeklinde dolaştığını ispatlayınca beyaz kan bilgisi mantıksal olarak çöktü. 19. yüzyılda ise mikroskopla birlikte sütün meme bezlerinin hücreleri tarafından “üretilen” özgün bir madde olduğu kanıtlandı. [12]

Kur'an ise bu durumu “...fışkı (sindirilmiş gıdalar) ile kan arasından içenlerin boğazlarından kolayca geçen halis bir süt içiriyoruz.” şeklinde tarif eder. Ayetteki مِنْ بَيْنِ (Min beyni) ifadesi çok kritiktir. Eğer o dönemin (Aristoteles) genel inancına uyulsaydı, sütün doğrudan "kandan dönüştüğü" söylenirdi. Ancak ayet, sütün kanın bir hâli değil; besinlerin (fışkı/besin artıkları) ve kanın (taşıdığı besin maddeleri) birleştiği bir biyolojik sürecin, bu iki sistemin "arasından" çıkan ayrı ve hâlis bir ürün olduğunu vurgular.

Benim bu yazıda bahsetmek istediğim temel noktalar bunlardı. Elbette bu örnekler; Güneş'in kendine has yörüngesinden, Dünya'nın bir kalkan gibi bizi koruyan manyetik alanına kadar daha pek çok başlıkla arttırılabilir. Hatta bilim ilerledikçe bugün henüz farkına bile varamadığımız nice mucizevi teknik detay gün yüzüne çıkacaktır.

Tüm bu verileri bir bütün olarak değerlendirdiğimizde, 1400 yıl önce, hiçbir teknolojik imkânın olmadığı bir çağda, bu kadar farklı disiplinde (biyoloji, astronomi, jeoloji, tarih) hatasız bilgiler verilmesi tesadüfle açıklanamaz. Bu durum, Kur'an'ın kaynağının beşerî yani Hz. Muhammed değil, her şeyi kuşatan ilahî bir ilim olduğunu açıkça gözler önüne sermektedir.

Nitekim Kur'an-ı Kerim'de pek çok ayetin sonunda vurgulandığı gibi:

"...Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır." (Nahl Suresi, 67. Ayet)

Kainatın kitabıyla Allah'ın kelamının nasıl bir uyum içinde olduğunu görmek, hakikati arayan her zihin için bir hidayet rehberidir. Vesselam.

صدق الله العظيم (Azim olan Allah doğru söyledi.)

Kaynakça

[1] Crachiolo, E. (2018). Queen Bees, Queen Bess, and the Gender Politics of Butler's Feminine Monarchie. The Sixteenth Century Journal, 49(2), 323-338. https://doi.org/10.1086/SCJ4902001
[2] Swammerdam, J. (1758). The Book of Nature; or, The History of Insects (T. Flloyd, Çev.). C. G. Seyffert. (Orijinal eser 1737'de yayımlandı.)
[3] Ross, R. (1897). On some peculiar pigmented cells found in two mosquitoes fed on malarial blood. British Medical Journal, 2(1929), 1786-1788. https://www.bmj.com/content/2/1929/1786
[4] Clements, A. N. (1992). The Biology of Mosquitoes, Volume 1: Development, Nutrition and Reproduction. Chapman & Hall.
[5] https://www.sciencephoto.com/media/760804/view/male-and-female-mosquito-heads-sem
[6] Alcock, J. (2013). Animal behavior: An evolutionary approach (10th ed.). Sinauer Associates.
[7] Foelix, R. F. (2011). Biology of Spiders (3. Baskı). Oxford University Press.
[8]https://embryology.med.unsw.edu.au/embryology/index.php?title=2010_BGD_Lecture_-_Development_of_the_Embryo/Fetus_2&redirect=no
[9] Chaabani, H. (2020). New insights into the processes of biological evolution and human reproduction provided through a dialogue between science and Qur’an. Retrieved from https://www.researchgate.net/figure/Diagrammatic-presentation-of-embryo-development-stages-according-to-a-modern_fig3_342769336
[10] Aristotle. (1943). Generation of Animals (A. L. Peck, Çev.). Harvard University Press. (Orijinal eser M.Ö. 350 dolaylarında yazılmıştır.)
[11] Harvey, W. (1628). Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus [Hayvanlarda Kalp ve Kanın Hareketine Dair Anatomik Bir İnceleme]. Sumptibus Guilielmi Fitzeri.
[12] Neville, M. C., & Jensen, R. G. (1983). The Biology of Lactation. Plenum Press.